BƏTNDAXİLİ İNKİŞAFIN LƏNGİMƏSİ İLƏ DOĞULAN UŞAQLARDA MƏRKƏZİ SİNİR SİSTEMİNİN ZƏDƏLƏNMƏSİNİN PATOFİZİOLOJİ MEXANİZMLƏRİ
Annotasiya
Məqalədə bətndaxili inkişafın ləngiməsi (BDİL) ilə əlaqəli mərkəzi sinir sisteminin (MSS) zədələnməsinə dair müasir ədəbiyyatın analizi aparılır. Beyin inkişafında baş verən struktur və funksional pozğunluqların patogenezində hemodinamik disfunksiya, neyroiltihab, oksidləşdirici stress və apoptozun iştirak mexanizmləri geniş şəkildə müzakirə olunur. Prenatal dövrdə qeyd olunan patofizioloji proseslər postnatal neyroinkişafın ləngiməsi ilə müşayiət olunur və bu koqnitiv və sosial funksiyaların formalaşmasına mənfi təsir göstərir. “Beyin qoruyucu effekti” (brain sparing effect) adlanan kompensator mexanizmə xüsusi diqqət yetirilir; bu mexanizm serebral perfuziyanı mühafizə etməyə yönəlsə də, dölün MSS-ni antenatal mənfi təsirlərdən tam şəkildə müdafiə edə bilmir. Xroniki hipoksik və metabolik stress şəraitində dəyişmiş fetal proqramlaşdırma neyroinflamator cavabları, oksidləşdirici zədələnməni və apoptozu gücləndirərək MSS-də davamlı morfofunksional
dəyişikliklərin və nevroloji disfunksiyanın formalaşmasına səbəb olur.
##article.full_articles##
Biblioqrafik istinadlar
вестникакушера-гинеколога. 2024;24(3):36–41. https://doi.org/10.17116/rosakush2024 2403136
2. Wixey JA, Chand KK, Pham L, Colditz PB, Bjorkman SB. Therapeutic potential to reduce brain injury in growth restricted newborns J Physiol, 2018, 596(23):5675-5686. doi: 10.1113/JP275428.
3. Briana DD., Malamitsi-Puchner A. Developmental origins of adult health and disease: The metabolic role of BDNF from early life to adulthood. Metabolism. 2018; 81: 45-51. https://dx.doi.org/10.1016/j.metabol.20 17.11.019.
4. Marosi K., Mattson MP. BDNF mediates adaptive brain and body responses to energetic challenges. Trends Endocrinol. Metab. 2014; 25(2): 89-98.https://dx.doi.org/10.1016/j.tem.2013.10.006.
5. Massaro AN., Wu Y.W., Bammler TK., Comstock B., Mathur A., McKinstry RC. et al. Plasma biomarkers of brain injury in neonatal hypoxic-ischemic encephalopathy. J. Pediatr. 2018; 194: 67-75.https://dx.doi.org/10.1016/j.jpeds.2017. 10.060.
6. Pathare-Ingawale P., Chavan-Gautam P. The balance between cell survival and death in the placenta: Do neurotrophins have a role? Syst. Biol. Reprod. Med. 2022; 68(1): 3-12. https://dx.doi.org/10.1080/19396368.20 21.1980132.
7. Miller SL, Huppi PS, Mallard C. The consequences of fetal growth restriction on brain structure and neurodevelopmental outcome. J
Physiol, 2016 Feb 15;594(4):807-23. doi: 10.1113/JP271402.
8. Lodygensky GA, Seghier ML, Warfield SK, Tolsa CB, et al. Intrauterine growth restriction affects the preterm infant's hippocampus. Pediatr Res, 2008, 63, 438–443.
9. Mallard C, Loeliger M, Copolov D & Rees S. Reduced number of neurons in the hippocampus and the cerebellum in the postnatal guinea‐pig following intrauterine growth‐restriction. Neuroscience, 2000, 100, 327–333.
10. Fung CM. Effects of intrauterine growth restriction on embryonic hippocampal dentate gyrus neurogenesis and postnatal critical
period of synaptic plasticity that govern learning and memory function. Front. Neurosci, 2023, 17:1092357.
11. Meijerink L, van Ooijen İM, Alderliesten T, Terstappen F et al. Fetal brain development in fetal growth restriction using MRI: a systematic review. BMC Pregnancy and Childbirth, 2025, 25:208, https://doi.org/10.1186/s12884-024-07124-4.
12. Tsikouras P, Antsaklis P, Nikolettos K, Kotanidou S.et al. Diagnosis, Prevention, and Management of Fetal Growth Restriction (FGR). J. Pers. Med. 2024, 14, 698. https://doi.org/ 10.3390/jpm14070698.
13. Benítez-Marín, M.J.; Marín-Clavijo, J.; Blanco-Elena, J.A.; Jiménez-López, J.; González-Mesa, E. Brain Sparing Effect on Neurodevelopment in Children with Intrauterine Growth Restriction: A Systematic Review. Children 2021, 8, 745. https://doi.org/10.3390/ children8090745.
14. Kiatsuda D, MD¹, Saksiriwuttho P, MD¹, Komwilaisak R, MD¹, Ratanasiri T, MD¹. Reference Values of the Anterior Cerebral Artery Doppler Indices in Normal Fetuses. J Med Assoc Thai 2019;102(5):595-600.
15. Richter AE, Salavati S, Kooi EMW, Heijer AEd, et al. Fetal Brain-Sparing, Postnatal Cerebral Oxygenation, and Neurodevelopment at 4 Years of Age Following Fetal Growth Restriction. Front. Pediatr, 2020, 8:225. doi: 10.3389/fped.2020.00225.
16. Khatib N, Thaler I, Beloosesky R,Dabaja H, et al. The effect of maternal hyperoxygenation on fetal circulatory system in normal growth and IUGR fetuses. What we can learn from this impact. The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine, 2017, 31(7), 914–918. https://doi.org/10.1080/14767058.2017. 1301925
17. Dixey JA, Chand KK, Colditz PB, Bjorkman ST. Review: Neuroinflammation in intrauterine growth restriction. Placenta, 2017, Vol 54, p. 117-124
18. Камилова Т.А., Голота А.С., Вологжанин Д.А., Шнейдер О.В., Щербак С.Г. Биомаркеры детского церебрального паралича. Физическая и реабилитационная медицина, медицинская реабилитация. 2021;3(3):301–317.
19. Wixey JA , Lee KM, Miller SM, Goasdoue K et al. Neuropathology in intrauterine growth restricted newborn piglets is associated with glial activation and proinflammatory status in the brain. Journal of Neuroinflammation, 2019, 16:5 https://doi.org/10.1186/s12974-018-1392-1.
20. Castillo-Melendez M, Yawno T, Allison BJ, Jenkin G et al. Cerebrovascular adaptations to chronic hypoxia in the growth restricted lamb. International Journal of Developmental Neuroscience, 2015, Volume 45, Issue 1, p: 55-65.
Müəlliflər
Copyright (c) 2025 Azərbaycan Pediatriya Jurnalı
Bu iş mövcuddur Lisenziyalar Creative Commons «Attribution-NonCommercial-NoDerivatives» ("Attribution - Non-Commercial Use - No Derivatives") 4.0 Dünya Çapında .